လိပ္ျပာေတာင္ေခးေအာ့စ္

ကမၻာႀကီးရဲ႕ အျခားတစ္ဘက္မွာ လိပ္ျပာေလး အေတာင္တစ္ခ်က္ခတ္ျခင္းက __
အစျပဳသတဲ႔ ___ေလေပြ မုန္တိုင္းမ်ား ___

ေလးျဖဴသီခ်င္းဆိုေနတာ မဟုတ္ပါဘူး …..
ျပီးခဲ႔တဲ႔ ၁၉၇၂ က ၀ါရွင္တန္ ကြန္ဖရင့္မွာ ေလာရန္႔ ( Edward Lorenz) ဆိုတဲ႔
ဇလေဗဒပညာရွင္တစ္ေယာက္ တင္ျပသြားတဲ႔ စာတမ္း ေခါင္းစဥ္ျဖစ္ပါတယ္ ။
“Predictability: Does the Flap of a Butterfly’s Wings in Brazil Set Off a Tornado in Texas?” လို႔ နာမည္ေပးထားခဲ႔တယ္ ။ လိပ္ျပာေတာင္အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေပါ့ ..။ ဂလိုနာမည္ႀကီးခဲ႔တာပါ ..။

အရာရာတိုင္းရဲ႕ ရွဳပ္ေထြးမႈေနာက္ကြယ္က ….တည္ျမဲေနတဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြကို …..က်ေနာ္တို႔ လူသားေတြ ရွာခဲ႔ႀကတာ ႀကာလွပါျပီ ။ ဒီေလာကႀကီးရွဳပ္ေထြးလွပါတယ္ ဆိုတာကလည္း ..အခုမွ တေရးနိုးျပီး …ထေျပာေနတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး ဗ်ာ…။ ျဖစ္ေနတာက ..လူရယ္လို႔ စျဖစ္လာကတည္း ကပါ …။
အရာရာ ရွဳပ္ေထြးမႈနဲ႔ စခဲ႔ရတာ ..။ တနည္းအားျဖင့္ ေခၚရင္ေတာ့…..ဗရမ္းဗတာျဖစ္စဥ္ေတြခ်ည္းပဲေပါ့ ..။

တရုတ္ေတြရဲ႕ ေရွးေရွး ဒ႑ာရီ အေတြးအေခၚေတြမွာ …..ယင္/ယန္ သေဘာတရားရွိပါတယ္ ။ အဖိုနဲ႔ အမလို႔ ပဲ လြယ္လြယ္ေခၚႀကစို႔ရဲ႕ …အဲ႔ ဒါေတြမွာ လည္း ဗရမ္းဗတာ ျဖစ္စဥ္လို႔ ေခၚတဲ႔ Chaos ေတြရွိတယ္ ။ အဖိုနဲ႔ အမ မ်ွတေနတဲ႔ ကာလက တည္ျငိမ္တယ္ေပါ့ ။ အဲ…အဲ႔ မွာ တစ္ဘက္ဘက္ကို လြန္ကဲသြားရင္ေတာ့ … ေခးေအာစ္ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ဗရမ္းဗတာ စျဖစ္လာပါတယ္ ။

ေရွးဂရိေတြရဲ႕ အေတြးအေခၚမွာ လဲ ဒီအတိုင္းပဲ ……အစီအစဥ္က်နျခင္း ရဲ႕ သေႏၶဟာ အစီအစဥ္မက်ျခင္း ဗရမ္းဗတာ ( Chaos ) မွာတည္ေနပါတယ္တဲ႔ ..။

ဒီဗရမ္းဗတာ ျဖစ္စဥ္ေတြကို ဒီေနာက္ပိုင္းမွာ ……က်ေနာ္တို႔ ဂုရုႀကီးေတြ အသည္းအသန္ေလ့လာခဲ႔ ႀကတယ္ ။ ျဖစ္ခ်င္သလို ျဖစ္ေနတဲ႔ သဘာ၀ကို ….စနစ္တက်ရွိမရွိ စူးစမ္းခဲ႔ႀကတယ္ ေပါ့ … အဟက္ ။ မိုက္တယ္ ….။အံ့ဩစရာေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႔လာရတယ္ ။

ဗရမ္းဗတာ ျဖစ္စဥ္( Chaos ) မွာ စနစ္က်တဲ႔ လကၡဏာေတြေတြ႔လာရတယ္ …အဲ႔ဒါေတြက
ျဖစ္ခ်င္သလိုျဖစ္ -ျဖစ္စဥ္ထဲမွာ –
1/ အရာရာဟာ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု အေျဖာင့္သေဘာ သမားရိုးက်မရွိတဲ႔ …လိမ္ေကာက္ရွုဳပ္ေထြးေနတဲ႔ ဆက္ႏြယ္ခ်က္ဆိုတာေတြ ရွိတယ္ __ non-linearity /
2/ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု အျပန္အလွန္တြန္းကန္ေနတဲ႔ ဘက္ျပန္ဆြဲမႈေတြရွိတယ္ __ Feedback/
3/ အစိတ္စိတ္အပိုင္းပိုင္း ျဖစ္တည္မႈ ရွိတယ္ _ Fractal-stracture/

1/ ဗရမ္းဗတာျဖစ္စဥ္မွာ ဆက္ႏြယ္မႈေတြရွဳပ္ေထြးတယ္…ဆိုတာ … ဘာဆန္းလို႔လဲ ဆိုရင္ေတာ့ …..
ဆန္းပါတယ္ ။ ရွဳပ္ေထြးေနတာေတြ ႀကားထဲမွာ …ေျဖရွင္းနိုင္တဲ႔ အစ အနေလးေတြ …ရံဖန္ရံခါ ေတြ႔ရတတ္ပါသတဲ႔။ ဥပမာ …ကားတစ္စီးရဲ႕ အင္ဂ်င္ခန္းကို ႀကည့္ရင္ ….. နားမလည္တဲ႔ သူအတြက္ ရွဳပ္ရွက္ခတ္ေနတာ ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္ …။ ဒါေပမယ့္ …ျမင္ေအာင္ႀကည့္တတ္မယ့္ နားလည္သူအတြက္ေတာ ့….ရွင္းရွင္းလင္းလင္းရွိေနသလိုမ်ိဳးပါ။
ဒီကမၻာႀကီးမွာ … ကုန္ေစ်းနႈန္းေတြ၊ လူဦးေရေတြ ၊ ေငြေႀကးစီးပြားနဲ႔ ..၀ိ၀ါဒေတြ …အျမင္မႀကည္လင္တာေတြ .. ေလာဘ၊ ေဒါသေတြ … ရွဳပ္ရွက္ခတ္ေနေပမယ္ ့ …ဒီရွဳပ္ေနတဲ႔ ႀကားမွာပဲ….ေျပလည္ေအာင္ေျဖရွင္းနိုင္မယ့္ အစအနေလးေတြ …ရွိနိုင္ပါလိမ့္မတဲ႔ ..။

2/Feedback/ ဗရမ္းဗတာ ျဖစ္စဥ္တိုင္းမွာလည္း …နယူတန္ရဲ႕ နိယာမလို …အျပန္အလွန္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္တဲ႔ …။ပိုျပီးထူးျခားတာက ….အဲ႔ဗရမး္ဗတာ အခ်ိဳ႕ျဖစ္စဥ္ေတြမွာ ….အဲ႔ Feedback ေတြေႀကာင့္ … အလိုလိုထိန္းညွိမႈေတြဆိုတာ ေပၚေပါက္လာရတာပါပဲ ။
စီးပြားေရးသေဘာအရ … ဥပမာေပးရင္….. ပစၥည္းတစ္ခု(မ၀ယ္မျဖစ္ပစၥည္းမဟုတ္တဲ႔ ဟာ တစ္ခုခုေပါ့ )အဲ႔ဒီေစ်းနႈန္းႀကီးမားလာတာနဲ႔ …. သူရဲ႕ ၀ယ္လိုအားက်ဆင္းမႈ Feedback ရွိလာပါတယ္ …။အဲ႔အခါ ေစ်းကြက္အေရာင္းထိုင္းမႈေပၚလာမယ္ …. ဒါက အလုိလိုေပၚလာတာ ….။ အဲ႔အခါ ….သူ႔လက္ရွိေစ်းနႈန္းထက္ေတာ့ ( အနည္းနဲ႔ အမ်ား) ျပန္ခ်ေပးရမွာပါပဲ ___( က်ေနာ္ေပးတဲ႔ ဥပမာ …မွန္ခ်င္မွ မွန္မယ္ ၊ လတ္တေလာ စိတ္ကူးတည့္တာ ေျပာႀကည့္တာ ) ။ ဒီလိုမ်ိဳးနဲ႔ အလားတူ ေတြ ရွိမယ္ ….။အဲ႔ဒါ Feedback ေတြက ေန ….. Chaos အေပၚ အလိုလိုျပန္ထိန္းတဲ႔ ျဖစ္စဥ္ပါ ..။

3/Fractal Stracture/ အစိတ္စိတ္အမႊာမႊာျဖစ္တည္မႈ ။… အဲ႔ဒါကိုက်ေတာ့…ေျပာျပေနတာထက္ …ဥပမာနဲ႔ ဆို…ပိုေကာင္းပါတယ္ ။ ဇေကာတစ္ခ်ပ္ထဲကို ေဂၚလီလံုးေတြ စီထည့္ခ်င္တယ္ …ဆိုပါေတာ့ ။….တစ္လံုးခ်င္းစီ ေကာက္ျပီးစီေနတာထက္ …ရွိတဲ႔ ေဂၚလီအခ်ိဳ႕ကို က်ဘမ္းပစ္ခ်….။တစ္ခ်က္ေလာက္လက္၀ါးနဲ႔ သပ္လိုက္တာနဲ႔ ေဂၚလီအခ်ိဳ႕ ….ဇေကာမ်က္နွာျပင္မွာ စီျပီးသားျဖစ္ေနသလိုမ်ိဳး …..။တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု က်ဘမ္း__ဗရမ္းဗတာ ျဖစ္ေနေပမယ့္ ….သူ႕ေနရာနဲ႔ သူ အံ၀င္ခြင္က် သံုးလို႔ရတာေတြရွိေနတာ ….ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္ ။

အဲ႔ေတာ့ကာ___
ဘယ္လိုႀကီးျဖစ္ေနေနေပါ့ဗ်ာ …။ဒီလို ဗရမ္းဗတာ ျဖစ္ေနတာေတြေႀကာင့္ေတာ ့…..ဘာမွ လုပ္မရဘူး မထင္လိုက္ပါနဲ႔ တဲ႔ ….။အဲ႔အေျဖကို ဂုရုႀကီးေတြ အားလံုး….ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စဥ္းစားခဲ႔ လုပ္ခဲ႔ႀကပါတယ္ ..။
အဲ႔အေျဖဆက္ရန္ေတြ ကိုေတာ့ ေနာက္မွပဲ ဆက္ရူးႀကည့္ႀကမယ္ ဗ်ာ …..။
ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ေလး စဥ္းစားႀကည့္ဖို႔ ဒီမွာ ခဏထားခဲ႔မယ္____ 😀

About zayya
Just Be. That's Enough! Shared words with Silence.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: