ေပါလ္အဲဒစ္ရွ္

ေက်ာင္းတက္ ခဲ့တာက ရူပေဗဒ ဆိုေပမယ့္ ဝါသနာ ပါတာက သူန႔ဲ ႏွီးႏြယ္ေနတဲ့ သခ်ာၤ သက္သက္ရယ္။

Paul Erdos

သခ်ာၤတစ္ခုတည္း ဆိုတဲ့အတိုင္း ေက်ာင္းတက္ေတာ့ အရူးအမူး အားသန္တာ အဲ့ဒီ သခ်ာၤသက္သက္။ အြန္လိုင္းမ်က္နွာစာေပၚ ေရာက္ေတာ့လည္း သခ်ၤာေတြသာ အဖတ္မ်ားတယ္။ သခ်ၤာအေၾကာင္း ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား ( အထူးသျဖင့္ သီဝရီပိုင္း၊ အီေကးရွင္း ပိုင္းေတြကို ) ဘေလာ့ေပၚ တင္ေရးမယ္ ဆိုျပန္ေတာ့ တင္လို႔ မရတဲ့ အခက္အခဲရွိပါတယ္။ သခ်ၤာေဖာင့္ အခက္အခဲေတြပါ ။ ကိုယ္လဲ ကြန္ပ်ဴတာ ဆိုတာ နကန္းတလံုး မသိလို႔ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ပရိုဂရမ္းမင္း ဆို္လား ဂ်ာဗား ဆိုလား ကုတ္ဒင္ဆိုလား မသိလဲမသိ၊ ေရးလည္း မေရးတတ္ေတာ့ – မတင္တတ္တာနဲ႔ မတင္ျဖစ္ခဲ့တာ ၾကာျပီ။ စိတ္ကူးက ရွိေနဆဲပဲ။

အခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ အလ်ဥ္းသင့္ ရင္ သင့္သလို သခ်ၤာ၊ ရူပေဗဒ ဆိုင္ရာေလး နည္းနည္းပါးပါး ( မေတာက္တေခါက္ ) ေရးၾကည့္ပါမယ္ ။ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ..အဲ..အဲ့လိုေျပာရင္ နဲနဲ ဂန္က်ယ္တယ္။ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ Terms ေလးမ်ား ပါခဲ့ရင္ သည္းခံ ၾကေစခ်င္တယ္။ ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ သခ်ၤာပညာရွင္ ေပါလ္အဲဒစ္ရွ္ အတၳဳပၸတၱိဟာ ဒီစိတ္ကူးအတြက္ စဦး မိတ္ဆက္သေဘာ သက္သက္ပါ။

…………………….
Paul Erdos တဲ့။ ေပါလ္အဲဒစ္ရွ္ ( Paul Air-dish ) လို႔ အသံထြက္တယ္။ ဂ်ဴးလူမ်ိဳး ၊ ဟန္ေဂရီယန္ ႏိုင္ငံသား ၊ သခ်ၤာပညာရွင္။ ရွိခဲ့သမ်ွ သခ်ၤာပညာရွင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ထက္ သခ်ာၤပုစၦာအမ်ားစုကို ေတြးေခၚ တြက္ခ်က္ခဲ့သူ လို႔ အဆိုရွိတယ္။ အျခား သခ်ၤာပညာရွင္ေတြနဲ႔ မတူတာက သခ်ၤာ သီဝရီ အသစ္ေတြ ၾကံဆ ေဖာ္ထုတ္တာေတြ မရွိဘူး။ နည္းတယ္။ သခ်ၤာပုစၦာ ျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းဖို႔နဲ႔ အဲ့ပုစၦာျပႆနာေတြ ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ တင္ျပဖို႔ လုပ္ခဲ့တာ မ်ားပါတယ္။ အိမ္ေထာင္မရွိ၊ ကေလးမရွိ။ အျခားအသက္ ေမြးဝမ္းေက်ာင္း မရွိ။ အျခား ဘယ္ဟာမွ ဝါသနာ မပါတဲ့သူ။ ဘဝတစ္ေလ်ာက္လံုး သခ်ၤာနဲ႔သာ ေပ်ာ္ေမြ႕ခဲ့တဲ့သူ လို႔ ေျပာပါတယ္။

အဲဒစ္ရွ္ကို ၁၉၁၃ ၊ မတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔က ဟန္ေဂရီႏိုင္ငံ၊ ေဘာ္ဒါပက္ ျမိဳ႕ မွာ ေမြးတယ္။ သူ႔မိဘ ႏွစ္ပါးစလံုးက အထက္တန္းေက်ာင္း သခ်ၤာဘာသာရပ္ စာျပ ဆရာဆရာမေတြ ျဖစ္ျပီး သူ႔သားျဖစ္တဲ့ အဲဒစ္ရွ္ကို ငယ္စဥ္ကတည္းက ေကာင္းေကာင္း လမ္းေၾကာင္းခဲ့ တယ္။ အဲဒစ္ရွ္ကလည္း ငယ္စဥ္ကတည္းက အစြမ္းအစ ရွိတဲ့သူ လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေလးႏွစ္သား အရြယ္က သူ႔အေမကို ေျပာဖူးတယ္။ တကယ္လို႔ ေဒၚလာတစ္ရာထဲက ေဒၚလာ ၂၅၀ ႏႈတ္ရင္ သုညေအာက္မွာ ေဒၚလာ ၁၅၀ က်န္လိမ့္မယ္ တဲ့။ သခ်ၤာဆိုင္ရာ အႏႈတ္ကိန္း အေၾကာင္းကို ေလးႏွစ္သား ကတည္းက ေျပာႏိုင္ခဲ့တယ္ ။ အဲ့လို ျဖစ္ရပ္မ်ိဳး ဆိုတာ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ မလြယ္လွတဲ့ ဒ႑ာရီ ပံုျပင္လိုပါပဲ။ ( သခ်ၤာနဲ႔ ဆိုင္တာ ေျပာတာပါ။ အျခားဟာေတြေတာ့ ရွိတယ္ ၾကားတယ္။ ဥပမာ ပါဠိစာကို ငယ္ငယ္ကတည္းက ရြတ္တတ္၊ ေျပာတတ္တယ္ ဆိုတဲ့ ဟာမ်ိဳးေပါ့။ အရင္တုန္းက ျမန္မာျပည္မွာ ေပၚခဲ့ဖူးတယ္။ )

Paul Erdos

အဲဒစ္ရွ္ ၁၈ ႏွစ္သားေရာက္ေတာ့ ေက်ာင္းမွာ စာတမ္းတစ္ခု တင္သြင္းတယ္။ မသိကိန္း ( အေပါင္းကိန္းျပည့္ ) တစ္ခု n နဲ႔ အဲ့ကိန္းရဲ႕ ႏွစ္ဆ 2n ၾကားမွာ သုဒၶကိန္းတစ္လံုး အနည္းဆံုး ရွိကို ရွိတယ္ ဆိုတဲ့ အဆိုကို မွန္ကန္ေၾကာင္း သက္ေသျပခ်က္ အသစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ သက္ေသျပခ်က္ အသစ္ လို႔ ဆိုတာက နကို အျခား သက္ေသျပခ်က္ေတြလည္း ရွိခဲ့ဖူးလို႔ပါ။ အဲဒစ္ရွ္ တင္ျပတဲ့ သက္ေသျပခ်က္က အဲ့ဒီ ရွိခဲ့ျပီးသား ေတြနဲ႔ မတူဘူး။ သီးျခား တစ္ခု။

အဲဒစ္ရွ္ အသက္ ၂၁ ႏွစ္ ၁၉၃၄ ေရာက္ေတာ့ သူေနထိုင္ရာ ဟန္ေဂရီႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေရး အရွဳပ္အေထြးေတြ မ်ားျပားလာတယ္။ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေတြ ဟန္ေဂရီက ထြက္ေျပးၾကေတာ့ သူလည္း ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အဲဒစ္ရွ္က အတည္တက် ေနထိုင္တာမ်ိဳး မလုပ္ေတာ့ဘဲ လွည့္လည္ျပီး ခရီးသြားေနတာ မ်ားတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူ ေသဆံုးတဲ့ အထိပါပဲ။ အဲ့ေတာ့ သူ႔မွာ သူ႔ကိုယ္ပိုင္ ပစၥည္းဥစၥာရယ္လို႔ မ်ားမ်ားစားစား မရွိဘူး။ အတည္တက် လိပ္စာရယ္လို႔ မရွိဘူး ။ သူ႔တစ္ႏိုင္စာ အိတ္ကေလးနဲ႔ အဝတ္အစား စသျဖင့္ နည္းနည္းပဲ။ ျပီးေတာ့ သူနဲ႔ ရင္းႏွီးကၽြမ္းဝင္ရာ အျခားသခ်ၤာပညာရွင္မ်ား ဆီ လွည့္လည္သြားလာေနတာ မ်ားတယ္။ “တစ္ရြာ တစ္က်ီေဆာက္” ဆိုတဲ့ စကားပံုမ်ိဳး နဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္ တစ္ခု သူ႔မွာ ရွိပါတယ္။ “အျခားအိမ္ ေခါင္မိုးေအာက္မွာ အျခားသက္ေသျပခ်က္ တစ္ခု ရွိတယ္” တဲ့ ။ ( Another Roof , Another Proof.!!! ) ဆိုလား။🙂

အစမွာ ေျပာသလို သခ်ၤာနဲ႔ ခ်ည္း ရွင္သန္ေနခဲ့တဲ့ အဲဒစ္ရွ္ဟာ ေနာက္ပိုင္း ႏွစ္မ်ားေရာက္လာတဲ့အခါ တစ္ေန႔ ဆယ့္ကိုးနာရီ သခ်ာၤေတြခ်ည္း လုပ္ကိုင္ လာပါတယ္။ သခ်ၤာပညာအေပၚ အစြဲအလမ္း ၾကီးတဲ့ သူ႔အတြက္ ဘယ္အရာမွ တားဆီးလို႔ မရေလာက္ေအာင္ စိတ္အား ျပင္းတယ္။ သခ်ၤာကလြဲလို႔ က်န္တာ ဘာမွ သိပ္မသိဘူး။ ဝတၳဳ၊ စာေပ၊ ရုပ္ရွင္ ဖတ္ခဲ၊ ၾကည့္ခဲတယ္။ ( တစ္သက္လံုးမွာမွ ႏွစ္ခါလားပဲ ရုပ္ရွင္ၾကည့္ခဲ့ဖူးတယ္ တဲ့ ) ဆက္ဆံေရး ေနရာမွာလည္း သခ်ၤာပညာ နဲ႔ ဆို္င္မယ့္လူ ေလာက္က လြဲရင္ အျခားသူကို ဆက္ဆံခဲတယ္။ ဆက္ဆံလာရရင္လည္း “ဒီပုစၦာေလး စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္” ဆိုတာက စတတ္တဲ့သူမ်ိဳး ။ ( လြန္ကို လြန္တယ္ လို႔ပဲ ဆိုဆို ) သခ်ာၤနဲ႔ခ်ည္း ရွင္သန္လာတဲ့သူ႔ကုိ အခ်ိဳ႕က သခ်ၤာဘိုးေအၾကီး၊ သခ်ၤာရေသ့ၾကီး ( Mathematical Monk ) လို႔ ေခၚၾကတယ္။

ဘဝတစ္ေလ်ာက္လံုးမွာ သခ်ၤာသုေတသန စာတမ္း ၁၅၀၀ ေက်ာ္ ေရးသားခဲ့တယ္။ အဲ့အထဲက ၉၂၇ ခု ကို သခ်ၤာပညာရွင္ ေကးေလး ( Cayley ) က ထိန္းသိမ္းေပးထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အဲဒစ္ရွ္နဲ႔ အတူတူ ေရးေဖာ္ေရးဖက္ ျဖစ္ျပီး အဲဒစ္နံပါတ္ ( ၁ ) လို႔ သတ္မွတ္ခံထားရတဲ့ သူ လည္း ျဖစ္တယ္။

( အဲဒစ္နံပါတ္ ဆိုလို႔ Erodos number ဆိုတာ ဘာလဲ ေျပာစရာရွိပါတယ္။ အဲ့ နံပါတ္ေတြ၊ ကိန္းဂဏန္းသေဘာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သီးသန္႔ ေရးမွ သင့္ေတာ္ပါလိမ့္မယ္။ )

အဲဒစ္ရွ္ဟာ သူ႔ရဲ႕ ဂဏန္းသီဝရီ အတြက္ ၁၉၅၁ ခုနွစ္မွာ အေမရိကန္ သခ်ၤာပညာရွင္မ်ား အသင္းက ေပးတဲ့ Cole Prize ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၄ မွာ Wolf Prize ရခဲ့တယ္။ အဲ့တုန္းက ဆုေၾကးေငြ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ငါးေသာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၇၅၀ ကိုသာ ယူထားျပီး က်န္တဲ့ ေငြေတြကို ေပးပစ္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။ ဒီ ယူထားတဲ့ ၇၅၀ ဆိုတာကလည္း သူ တင္ျပတဲ့ သခ်ၤာပုစၦာေတြကို ေျဖရွင္းနိုင္သူ ရွိခဲ့ရင္ ဆုေၾကးေငြ အျဖစ္ ေပးဖို႔တဲ့။ ေနာင္လာေနာက္သား သခ်ၤာပညာရွင္ေလးမ်ား ေပၚေပါက္လာဖို႔ အားျပဳတဲ့ သေဘာပါ။

သခ်ၤာပညာကို ျမတ္ႏိုးတဲ့ အျပင္ ဒီလိုမ်ိဳး အားေပးတြဲေခၚတတ္တဲ့ အဲဒစ္ရွ္ကို ကမၻာတစ္လႊားက သခ်ၤာသမားတိုင္းက ေလးစားၾကတယ္။ ခ်စ္ၾကတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ ေလ့လာခဲ့တဲ့ နယ္ပယ္က က်ယ္ဝန္းတယ္ ။ အထူးျပဳ အားျဖင့္ ဆိုရင္ေတာ့ ဂဏန္းသီဝရီ၊ ဂဏန္းတြဲစဥ္ကိန္း သီဝရီ၊ ဂရပ္ဖ္ သီဝရီ တို႔မွာ အထူးက်င္လည္ ခဲ့တယ္။ ( အဲ့ သီဝရီပိုင္းေတြကိုေတာ့ ေနာက္ပို႔စ္မ်ား အေနနဲ႔ ေရးပါဦးမယ္။ )

၁၉၉၆ စက္တင္ဘာ ၂၀ ရက္ေန႔ ပိုလန္ႏိုင္ငံ ဝါေဆာျမိဳ႕မွာ နွလံုးေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္ပါတယ္။

သခ်ၤာဂုရုၾကီး ေပါလ္အဲဒစ္ရွ္ဟာ က်ေနာ္ အေလးစားဆံုး သခ်ာၤပညာရွင္မ်ားထဲက ထိပ္ဆံုးတန္းဝင္ တစ္ေယာက္ပါ။ သူ႔အေၾကာင္း ေျပာမယ္ ဆိုရင္ ေျပာစရာ အမ်ားၾကီး က်န္ပါေသးတယ္။ တစ္ခါက သူ႔ကို The man who loves only numbers. ( ကိန္းဂဏန္းမ်ားကိုသာ ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူ ) လို႔  Paul Hoffman က ေရးသားထားခဲ့ပါတယ္။   ( https://zayya.wordpress.com/2010/12/18/my-master-the-one-i-want-to-be/ ) မွာလည္း  My Master, the one I want to be. ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ က်ေနာ္ တစ္ခ်ိန္က ပို႔စ္တင္ထားခဲ့ပါေသးတယ္။ ေက်းဇူး။

Paul Erdos

About zayya
Just Be. That's Enough! Shared words with Silence.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: